आर्यघाटमा आँखाको नानी संकलन, महिनामा ६० जनामा प्रत्यारोपण

पत्र पत्रिका बाट  -साभार

http://www.nepalihealth.com/2017/09/14/22850/

२०७४ भदौ २९ गते ७:४५ मा प्रकाशित

 19  1  0  0  0

- नेपाली हेल्थ काठमाडौँ, २९ भदौ । ‘आँखा बैंक’ले आँखाको नानी संकलन कार्यलाई पशुपति आर्यघाट केन्द्रित गरेको छ । मृत्युपछि आँखाको नानी व्यक्तिमा प्रत्यारोपण सफल बनाउन बैंकले पशुपति आर्यघाट र विद्युतीय शवदाहगृहसम्म आफ्नो कार्यक्रम पुर्‍याएको हो ।
आँखादान गर्नेको संख्या आधा लाखभन्दा बढी भए पनि सो संख्याअनुसार नानी प्राप्त गर्न नसकेपछि तिलगंगा आँखा प्रतिष्ठानद्वारा संचालित बैंकले संकलन कार्यलाई आर्यघाट केन्द्रित गरेको जनाएको छ ।
मृत्युपछि गरिने अंग दानभित्र आँखा पनि पर्दछ । आँखाको नानीमा फुलो परी हुने अन्धोपनालाई हटाउन आँखाको नानी प्रत्यारोपण गरिने तिलगंगा आँखा बैंकका प्रबन्धक शंख नारायण त्वायनाले बताए । उनका अनुसार नेपालमा प्रतिसय व्यक्तिमा एकजना दृष्टिविहीन रहेका छन् ।
‘आँखाको नानीमा फुलो परेको अवस्थामा कुनै किसिमको औषधि छैन । यसको एक मात्र विकल्प भनेको आँखाको नानीलाई फेर्नु हो । जसले गर्दा अन्धो व्यक्तिले आँखा देख्न सक्छ,’ उनले भने । ३१ भदौ ०५१ बाट आँखाको नानी प्रत्यारोपण सुरु गरिएको थियो ।
‘सुरुवाती दिनमा कसैले आँखाको नानी दिँदैनथे,’ त्वायनाले भने, ‘हामीले मृत्युपछि दान गर्न सक्ने भएकाले नानी संकलन कार्यलाई पशुपति आर्यघाट र विद्युतीय शवदाहगृहसम्म पुर्‍याएका हौँ ।’
नानी संकलन कार्य आर्यघाटकेन्द्रित
मानिसको अन्य अंग दान गर्नु र आँखाको नानी दान गर्नु फरक हुन्छ । त्वायनाले आँखाको नानी मानिस पूर्ण रूपमा मृत्यु भइसकेपछि निकाल्ने गरिएको बताए ।
‘धेरै अस्पतालले मृत्युपछि बैंकलाई खबर गर्दैनन्,’ उनले भने, ‘प्रत्यारोपण गर्ने बिरामीको संख्या दिनहुँ बढ्दै गएको छ । त्यसैले बढ्दो चापलाई न्यूनीकरण गर्न शव जलाउने स्थानमा गएर संकलन गर्छौं ।’ आर्यघाटमा पनि केही मृतकका परिवारले नानी दिन नमान्ने गरेको उनले बताए । प्रत्यारोपणको एकतिहाइ नानी आर्यघाटबाटै संकलित हुने गरेको उनले जानकारी दिए ।
आँखा बिग्रने समस्या भएकामा अधिकांश कामदार छन् । ‘आँखादान गर्न इच्छाएको व्यक्तिको कहिले मृत्यु हुन्छ, हामीलाई जानकारी हुँदैन,’ त्वायनाले थपे, ‘परिवारका सदस्यले पनि फोन गरेर बोलाउँदैनन् । बिरामीको संख्या बढ्यो । नानी दान गर्नेहरू भएनन्, त्यसैले हामीले आर्यघाटमा प्रचारप्रसार गर्दै संकलनको कार्य सुरु गरेका हौँ ।’
६० हजारले इच्छा जाहेर गरे, १० हजार प्रत्यारोपण
३१ भदौ ०५१ बाट तिलगंगा आँखा प्रतिष्ठानले आँखाको नानी प्रत्यारोपण सुरु गरेको हो । अस्पतालले नेपाल आँखा बैंकमार्फत नानी संकलन कार्यलाई तीव्रता दिएको छ ।
प्रतिष्ठानका अनुसार हालसम्म ६० हजारले आँखाको नानी दान गर्न इच्छा जाहेर गरिसकेका छन् । तर, दान गर्नेबाट कति संकलन भयो, त्यसको कुनै तथ्यांक नभएको बैंकका प्रबन्धक त्वायनाले बताए । सञ्चालन भएयता अस्पतालले १० हजार तीन सय ९० वटा आँखाको नानी संकलन गरी प्रत्यारोपण गरेको छ ।
प्रबन्धक त्वायनाका अनुसार नेपालमा प्रत्यारोपण गर्ने आँखाको नानी अपुग भएपछि चार सय ५७ वटा विदेशबाट समेत ल्याइएको थियो ।
महिनामा ६० नानीको प्रत्यारोपण
नेपाल आँखा बैंकका अनुसार हाल महिनामा ६० आँखाको नानीको प्रत्यारोपण हुने गरेको छ । ‘नानी ल्याएर परीक्षण गर्छौं,’ त्वायनाले भने, ‘आँसुमा एचआइभी, हेपटाइटिस बी वा सी देखिएमा त्यसलाई प्रयोगमा ल्याउँदैनौँ ।’
बैंकले मेचीदेखि महाकालीसम्मका आँखा अस्पतालमा नानी उपलब्ध गराउँदै आएको छ । अहिलेसम्म गरिएको प्रत्यारोपणमा ३५ सयको संख्यामा पशुपति आर्यघाटबाट आँखाको नानी संकलन गरिएको बैंकले जनाएको छ ।
त्वायनाले महिनामा २० नानी आर्यघाटबाट मात्रै संकलन हुने गरेको बताए । ‘महिनामा ६० नानी संकलन हुने गरेको छ,’ उनले भने, ‘अन्धोपना भएका व्यक्तिहरू नानी प्रत्यारोपण गर्न भन्दै दिनमा एक सय ५० भन्दा बढी आउने गरेका छन् ।’

• आजको नयाँ पत्रिकामा अर्जुन अधिकारीको समाचार

महिनाबारी पछि कुन दिनको सेक्स सबैभन्दा सुरक्षित ?

पत्र पत्रिका बाट  -साभार  http://www.nepalihealth.com/2016/11/06/12266/

२०७३ कार्तिक २१ गते २०:०९ मा प्रकाशित

- नेपाली हेल्थ

महिनावारी हुनु अघि र भएपछिका केही निश्चित दिनमा यौन सम्पर्क गर्नाले गर्भ रहँदैन भन्ने पुरानो मान्यता छ । जसलाई अहिलेका आधुनिक अनुसन्धानले समेत पुष्टि गरेको छ । त्यसैले विज्ञहरुले परिवार नियोजनको एउटा विकल्प अर्थात ‘सेफ सेक्स पिरियड’ भनेर मानेका पनि छन् ।
आज हामीले त्यहि कुरामा चर्चा गर्दैछौँ, कुन दिनको सेक्स सुरक्षीत हुन्छ ?

१. महिनावारी भएको पहिलो सात दिन  : महिनावारी भएको पहिलो सात दिन सुरक्षीत पिरियड हो तर यो बेला महिला शारीरिक र मानसिक रुपले पनि यौनसम्पर्क गर्नु राम्रो मानिदैन् । त्यसैले यो बेलामा यौनसम्पर्क नगरेको राम्रो ।

२. महिनावारी पछि आठौँ, नवौँ र दशौँ दिन  : यी दिनमा साधनविना गरिने सेक्स तुलनात्मक रुपमा सुरक्षित मानिन्छ  । नुसन्धानकर्ताहरुले यी दिनमा गरिने यौनसम्पर्कका बेला गर्भरहने सम्भावना कम अर्थात ४० देखि ६० प्रतिशत मात्रै रहने बताउने गरेका छन् ।

३. महिनावारी भएको ११ देखि १६ दिन :  साधनविना गरिने यो बेलाको यौनसम्पर्कले गर्भरहने सम्भावना अत्यधिक हुन्छ । विज्ञहरुले डिम्व बाहिर आएर बस्ने भएकोले यो बेलामा हुने साधनबिनाको यौनसम्पर्कले गर्भरहने सम्भावना ८० प्रतिशत सम्म रहने बताउछन् ।

४.  १७ देखि १९ दिन  : साधनविना गरिने यौनसम्पर्कमा गर्भरहने सम्भावना कम त रहन्छ तर ढुक्कै चाहि हुँदैन । विज्ञहरुले यसबेला पनि गर्भरहने सम्भावना ४० देखि ६० प्रतिशत रहने बताउछन् ।

५ . २० देखी महिनावारी नहुँदासम्मको दिन :  यसबेला साधनविना गरिने यौनसम्पर्कले अरु बेलाको तुलनामा सबैभन्दा सुरक्षित मानिन्छ । अर्थात विज्ञहरुले यतिवेला साधनविना गरिने यौनसम्पर्कले गर्भरहने सम्भावना सून्य देखि ५ प्रतिशत मात्रै रहन्छ ।

नोट : विभिन्न अनुसन्धानले सुरक्षित र असुरक्षित समय र दिन तोके पनि सबैमा यो लागू हुन्छ भन्ने छैन् । सून्य देखि ५ प्रतिशत सम्भावना जहिले पनि रहन्छ । त्यसैले परिवार नियोजनको भरपर्दो साधन अपनाउनु सबैभन्दा भरपर्दो हुन्छ । अर्कोकुरा सेफ सेक्स भनेको गर्भ नरहने समयलाई संकेत गरिएको हो । यसले एचआइभी एड्स तथा अन्य यौनरोगको सम्भावनालाई रोक्न सक्दैन् ।

• एजेन्सीको सहयोगमा

 

खुट्टाको नशा फुल्ने समस्याको यस्तो छ उपचार विधि

पत्र पत्रिका बाट  -साभार

http://www.swasthyakhabar.com/news-details/5100/2017-07-08

डा. रोविनमान कर्माचार्य

२०७४ असार २४ शनिबार ०७:००:०० प्रकाशित १८५११ पटक पढिएको

864 SHARES

Share to FacebookShare to TwitterShare to Facebook MessengerShare to ViberShare to WhatsAppShare to WeChatShare to More

खुट्टाको नशा फुल्ने समस्या (भेरिकोज भेन) धेरैलाई हुन्छ। खुट्टामा नशा फुल्दै गएपछि त्यसले खुट्टाको स्वरुप नै खराब देखिन्छ। यसरी नशा सुन्निनु भनेको नशाहरु काम नलाग्ने हुनु हो। यस्तो समस्याको समाधान गर्न अहिले सजिलो विधिबाट उपचार गरिन्छ। खुट्टाको नशा फुल्ने समस्याको उपचारमा सबैभन्दा भरपर्दो र उच्च गुणस्तरीय प्रविधिलाई 'रेडियोफ्रिक्वेन्सी एबलेसन' भनिन्छ।
धुलिखेल अस्पतालमा सन् २०१३ अगस्टबाट सेवा सुरु गरेपछि हालसम्म चार सयभन्दा बढी बिरामीले रेडियोफ्रिक्वेन्सी एबलेसन गराइसकेका छन्। विभिन्न चरणमा गरिएका अध्यनन अनुसार रेडियोफ्रिक्वेन्सी एबलेसन गराएका बिरामीमा फेरि नशा सुन्निने समस्या दोहोरिएको पाइएको छैन।
कसरी हुन्छ रेडियोफ्रिक्वेन्सी एबलेसन?
यो एक प्रकारको शल्यक्रिया नै हो। जसमा भेरिकोज भेन (नशा सुन्निएको) भएको खुट्टालाई पूरै अथवा आंशिक रुपमा केही समयका लागि बेहोस गरिन्छ। त्यसपछि घुँडाभन्दा तलको फुलेको नशाको भागमा सियोको मध्यमबाट रेडियोफ्रिक्वेन्सी एबलेसन गर्ने मसिनो तार छिराइन्छ। यस तारलाई अल्ट्रासाउन्ड मेसिनको माध्यमबाट भेरिकोज भेन भएको नशाको मुख्य भागसम्म छिराइन्छ। त्यसपछि छाला तथा भित्री नशालाई हानी नहुने किसिमले भेरिकोज भेन भएको नशालाई सात-सात सेन्टिमिटर गर्दै पूरै नशालाई जलाइन्छ। यो प्रक्रियाका लागि करिब १५ देखि २० मिनेट समय लाग्छ। रेडियोफ्रिक्वेन्सी एबलेसनपछि कुनै-कुनै भागमा औषधि हालेर जलाइन्छ भने कुनै भागमा सानो आकारमा चिरेर खराब नशालाई बन्द पनि गरिन्छ।
रेडियोफ्रिक्वेन्सी एबलेसनपछिको अवस्था
रेडियोफ्रिक्वेन्सी अबलेसन गरेपछि सोही दिन अथवा भोलि पल्ट बिरामी घर जान सक्छन्। बिरामीले दैनिक क्रियाकलाप भोलि पल्टैबाट सुरु गर्न सक्छन् भने अवस्था हेरेर ३-४ दिनमा नियमित काममा फर्किन सक्छन्। रेडियोफ्रिक्वेन्सी एबलेसनपछि करिब दुई साता ब्यान्डेज लगाउनु राम्रो हुन्छ। विशेषगरी, वैदेशिक रोजगारीबाट आएका बिरामीको हकमा १२ दिनपछि लामो यात्रामा तथा काममा फर्कन मिल्छ।
रेडियोफ्रिक्वेन्सी एबलेसनका फाइदा
– शल्यक्रियाको भोलिपल्ट नै राम्ररी हिँड्न सकिन्छ,
– शल्यक्रियामा कम रक्तस्राव हुन्छ,
– दुखाइ कम हुन्छ,
– आफ्नो काममा छिटो फर्कन सकिन्छ,
– छालामा सानो घाउ/दाग मात्र रहन्छ। आदि।

भेरिकोज भेनको शल्यक्रिया गरेका बिरामीले के–के गर्ने
(१) शल्यक्रियाको एक सातासम्म चिकित्सकको सुझाव अनुसार खुट्टामा ब्यान्डेज लगाउने,
(२) खुट्टामुनि १ – २ वटा सिरानी राखी खुट्टा उचाल्ने,
(३) खुट्टाको हलुका कसरत गर्ने,
(४) कम्तिमा दुई हप्तासम्म भारी सामान नउचाल्ने,
(५) सिँढी तलमाथि धेरै नगर्ने।
(डा. कर्मचार्य धुलिखेल अस्पतालको कार्डियो थोरासिक तथा भास्कुलर विभागमा कार्यरत छन्)

 

डाक्टरको मनोवाद: 'हत्यारा' नै हुनुथ्यो त बन्दुक बोक्थें

पत्र पत्रिका बाट  -साभार

http://www.swasthyakhabar.com/news-details/7098/2017-10-09

डा तोसिमा कार्की

२०७४ असोज २३ सोमबार १३:०१:०० प्रकाशित ९३०१ पटक पढिएको

मैले जीवनभर आर्जेको पढाइ ज्ञान अनि सीप
लगाएर तिम्रा आफन्तको उपचार गर्छु
उपचार गरिरहँदा तिम्रो आफन्तमा मैले आफ्नै आफन्त देख्छु
जति चाँडो निको होस् भन्ने तिमीलाई हुन्छ
त्यति नै चिन्ता मलाई पनि हुन्छ आफूले हेरिरहेको बिरामीको
तर, विज्ञानले पनि धान्न नसक्ने केही भवितव्य पर्दा
तिमी मलाई तिम्रो आफन्तको हत्यारा बनाईदिन्छौ

लौ भन अब म कसरी उपचार गरुँ ??
तड्पिरहेको तिम्रो आफन्तलाई बिना उपचार मर्दै गरेको म कसरी हेरुँ ?
छोएर अब छोइपासो बनुँ कि हेर्दै नहेरी रिफर गरुँ ?
'हत्यारा' नै हुनुथ्यो त बन्दुक बोक्थें, बारुतसँग खेल्थें
साथीभाई खेलिरहँदा म किताबमा मुन्टो किन जोत्थें ?
यत्रो वर्ष चाडपर्व बिदा दिन या रात नभनी किन पढ्थें ?
हत्यारा बन्नकै लागि यत्रो मेहेनत किन गर्थें ???

चाहे मलाई अस्पतालको कर्मचारी भन या देशकै सेवक
मेरो पेशाधर्म छ 'नेक' र म हुँ यसकै नैतिक सेवक

खुशी हुन्छु म,
जब मैले हेरेको बिरामी स्वस्थ मुस्कानसहित घर फर्किन्छ
त्यही मुस्कानको लागि उपलब्ध स्रोत साधनमा इमान्दार परिश्रम गर्छु
तर केही रोग, केही समस्या यति जटिल हुन्छन् कि
विज्ञान पनि नतमस्तक हुन्छ
सयौँ कोशिसका बाबजुद मृत्यू रोक्न सकिँदैन

म त तिम्री आमामा आफ्नी आमा देख्थें
म त तिम्रो बुवामा आफ्नै बुवा देख्थें
भए त मसँग अमृत,  मेरा बा-आमा सायद अमर हुन्थे
भए त मसँग अमृत,  म आफैँ सायद अमर रहन्थें
तर मलाई डर लाग्छ मृत्यूसँग,
हो, मलाई डर लाग्छ तिमीले ल्याउने आक्रोशित भिडसँग
सबसे बढी मलाई डर लाग्छ आफैसँग,
किनकि मभित्र एक 'नेक' मानव छ,
जो दु:खी दरिद्र बिरामीको उपचार गर्न चाहन्छ,
त्यसैले  डर लाग्छ मलाई आफैसँग
किनकि अहिले म भित्रको डाक्टर डराइरहेको छ,
डर लाग्छ मलाई म भित्रको डाक्टरको मृत्यूसँग !!

आग्रह छ मेरो ,
मैले बिरामी हेर्ने ठाउँ शान्तिक्षेत्र बनाइदेउ,
अस्पतालमा हुलदङ्गा तोडफोड निषेध गराइदेऊ,
बरु गल्ति नै भए मेरो,  छानबिन गरि सजाय सुनाइदेऊ,
तर बिन्ती उपचाररत मेरा अन्य बिरामीलाई नतर्साइदेऊ

हो, बरु गल्ती नै भए मेरो, छानबिन गरी सजाय सुनाइदेऊ,
तर बिन्ती बिना प्रमाण मलाई 'हत्यारा' नबनाइदेऊ

याद राख,
जुन दिन साँच्चै नै म भित्रको डाक्टर मर्नेछ,
सायद म कुनै बिरामी नै हेर्ने छैन,
सायद म कुनै बिरामी नै छुने छैन,
त्यसबेला तिम्रो भिडले त मलाई माफि देला !
त्यस दिन म त बाँचुला, तिम्रो भिडदेखि बाचुँला,
तर उपचार पाए बाँच्न सक्ने तिम्रो आफन्त
बिना उपचार मर्‍यो भने कसले फर्काइदेला ?

त्यस दिन म त बाँचुला,  तिम्रो भिडदेखि बाचुँला,
तर आफ्नो पेशा धर्मबाट हात धोएर
मभित्र मरिसकेको डाक्टर  कसले ब्युँत्याइदेला ?
अनि,
जुनदिन म जस्ता 'म'हरु भित्रका डाक्टरहरु एकाएक मर्नेछन्,
हे देश, मलाई डर लाग्छ यहाँ कति बिरामीहरु बिना उपचार मर्नेछन्....

निगमका विवादास्पद कार्यकारी निर्देशक खड्कालाई नहटाउन अन्तरिम आदेश

पत्र पत्रिका बाट  -साभार

http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-10-08/20171008172608.html

- कान्तिपुर संवाददाता , काठमाडौं

आश्विन २२, २०७४-सर्वोच्च अदालतले आयल निगमका विवादास्पद कार्यकारी निर्देशक गोपाल खड्कालाई तत्कालका लागि पदबाट नहटाउन अन्तरिम आदेश जारी गरेको छ । 
न्यायाधिश पुरुषोत्तम भण्डारीको एकल इजलासले खड्कालाई हटाउने मन्त्रिपरिषदको निर्णय तत्कालका लागि कार्यान्वयन नगर्न आदेश दिदै उनलाई हटाउनुको कारण पेश गर्न सरकारलाई आदेश दिएको हो । 
एकल इजलासको यो आदेशपछि सरकारले महान्यायाधिवक्ता कार्यालय मार्फत खड्कालाई हटाउनुको कारण सहित लिखित जवाफ दिनेछ भने खड्काका लागि अन्तरिम आदेश जारी गर्ने/नगर्ने भन्नेवारेमा संयुक्त इजलासमा छलफल हुनेछ । 
खड्कामाथिको आरोप के थियो ? 
सरकारले आयल निगमका कार्यकारी निर्देशक गोपाल खड्कालाई गत असोज २ गते पदबाट बर्खास्त गरेको थियो । ससदिय समितीको सिफारिस अनुसार सरकारले खड्कालाई पदच्युत गरेको थियो । निगमले पेट्रोलियम भण्डारणका लागि जग्गा खरिद गर्दा अनियमितता गरेको ठहर सहित समितीहरुले निर्देशन दिएको थियो । 
निगमले ९० दिनलाई पुग्ने इन्धन भण्डारण भन्दै भैरहवा, झापा, चितवन र सलार्हीमा जग्गा खरिद गरेको छ । निगमले भैरहवामा १४ बिघा ७ कट्ठा ७.१ धुर जग्गा खरिद गरेको छ । उसले प्रतिकट्ठा १० लाख ९३ हजार रुपैयाका दरले खरिद गरेको हो ।
झापामा २३ बिघा ३ कट्ठा १३ धुर खरिद गरिएको छ । झापामा प्रति कठ्ठा १३ लाख ५१ हजार रुपैयाका दरले खरिद गरेको छ । चितवनमा निगमले २३ बिघा १२ कट्ठा ३.२५ धुर किनेको छ । चितवनमा १५ लाख ८५ हजार रुपैयाका दर खरिद भएको छ । उसले सर्लाहीमा ९ लाख ६१ हजार रुपैयाका दरले १५ बिघा १२ कट्ठा १४ धुर खरिद गरेको छ । उक्त जग्गा खरिद व्यापक अनियमितता भएको ससदिय समितीहरुको ठहर छ । 
निगमले जग्गा खरिद गर्दा उद्योग, वाणिज्य तथा उपभोक्ता हीत सम्बन्ध समिती, सार्वजनिक लेखा, अर्थ, सुशासन तथा अनुगमन र विधायन समितिले भ्रष्टाचार भएको ठहर गरेका थिए । लेखा समितिले थप छानबिन र कारबाही गर्न अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगलाई समेत आग्रह गरिसकेको छ ।  
यस्तै, उद्योग वाणिज्य समितिले जग्गा खरिद गरिएका स्थानको स्थलगत अनुगमन गरी प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको थियो । समितीले तयार गरेको प्रतिबेदनमा चलनचल्तीको मूल्यभन्दा तीनदेखी चार गुणासम्म बढी मूल्य तिरेर अनियमितता गरिएको ठहर थियो । समितिले अनियमितता भएको ठहर गर्दै सन्चालक समिति र जिम्मेवार अधिकारीलाई कारबाही सिफारिस गरेको थियो । 
विधायन समितिले जग्गा खरिदमा गम्भीर कानूनी त्रुटी औल्याएको थियो । सुशासन समितिले पनि तत्काल निलम्बन गर्न आपूर्ति मन्त्रालयलाई पत्राचारै गरेको थियो । जग्गा खरिदको बिषयमा प्रधानमन्त्री कार्यालयले पनि चासो दिएको थियो । कार्यालयले मन्त्रालयाई पत्राचार गर्दै छानबिन अघि बढाउन निर्देशन दिएको थियो । आपूर्ति सचिव कृष्ण देवकोटाले तयार पारेको प्रतिबेदन अनुसार मन्त्रीपरिषदको बैठकमा पेश गरिएको हो । 
पाच समितीको निर्देशन र बिबादका कारण कार्यकारी निर्देशन खड्कालाई बर्खास्त गरेको आपूर्ति मन्त्री मण्डलले बताए । ‘मुख्यत ससदिय समितीहरुको निर्देशन अनुसार बर्खास्त गर्ने निर्णय भएको हो,’ उनले भने । जग्गा प्राप्ती ऐन २०३४ हुदहुदै टेण्डर प्रक्रिया मार्फत खरिद गर्नु नै भष्टचार भएको सासदहरुले बताउदै आएका छन । जानकारहरुका अनुसार निर्माण र आपूर्तिका लागि टेण्डर गरिन्छ ।
 
जग्गा प्राप्ती ऐन अनुसार जग्गा खरिद गर्दा प्रमुख जिल्ला अधिकारीको अध्यक्षतामा कमिटी गठन हुन्छ । प्राविधिकले उपयुक्त जग्गा अध्ययन/विश्लेषण गर्छन् । त्यसपछि सरकारलाई जग्गा उपलब्ध गराइदिन पत्राचार गर्छ । सरकारले जग्गावालहरुलाई उचित मुआब्जा दिएर जग्गा अधिग्रहण गरेर निगमलाई दिन्थ्यो । तर, चलखेल गर्नका लागि निगमले टेण्डर प्रक्रियाबाट खरिद गरेको समितीहरुको दाबी छ । 
खड्का निगममा २०७१ माघ १४ मा नियुक्त भएका थिए । तत्कालिन प्रधानमन्त्री शुशील कोइरालको ठाडो निर्देशनमा तत्कालिन आपूर्ति मन्त्री (हाल उद्योग मन्त्री) सुनिलबहादुर थापाले नियुक्त गरेका थिए । खड्का ठाडो आदेशबाटै नियुक्त भएकाले स्पटीकरण बिनै बर्खास्त गर्न सकिने मुख्य सचिव राजेन्द्रकिशोर क्षेत्रीले बताए । ‘ठाडो आदेशबाट नियुत्त गरिएको थियो । कानुन नभएकाले ठाडो आदेशबाट बर्खास्त गर्न सकिन्छ,’ उनले भने । 
खड्का पदमा बहाल भएदेखि नै विवादमा छन । ग्यास बुलेटको खरिद अनुमती दिदा व्यवसायीसग एउटै बुलेटमा ७० हजार रुपैयासम्म असुलेका थिए । ग्यास उद्योगीले ७ सय ७५ बुलेटको अनुमति पाएका छन । २ सय नया ट्याङकर बनाउन दिदा प्रति ट्याङकर ५० हजार रुपैया असुले गरेको व्यवसायीको आरोप छ । खडकाले तीन वर्षको अवधिमा गोप्य रुपमा ३४ नया कम्पनीलाई अनुमति दिएको थियो । अनुमती दिदा लाखौ रुपैया चलखेल भएको ग्यास उद्योगीको दाबी छ । एक बर्षको अवधीमा १७ वटा उद्योगलाई शाखा खोल्न अनुमति दिइएको छ । निगमले धादिङलाई केन्द्रित गरी शाखा खोल्न अनुमति दिएको छ । 
शाखा अनुमतीका लागि एउटा ग्यास उद्योगीबाट खडकाले १५ लाख रुपैयासम्म असुलेको व्यवसायीको दाबी छ ।  यस्तै, निगम सन्चालक समितिले पेट्रोल पम्प इजाजत रोकेयता निगमकै व्यवस्थापनले गोप्य रुपमा ३ सय ३४ वटालाई पेट्रोल पम्प खोल्न अनुमति दिएको छ । 
व्यवसायीको प्रभावमा निगम व्यवस्थापनले सन्चालक समितिलाई छलेर अनुमति दिएको हो । पेट्रोल पम्प खोल्ने अनुमति दिंदा खडकाले करिब २० लाखका दरले रकम असुलेको पम्प व्यवसायीहरु बताउछन । पछिल्लो शृखला जग्गा खरिद प्रकरण हो ।

प्रकाशित: आश्विन २२, २०७४

अब नेपालमै घरको रेडिमेड ढलान

पत्र पत्रिका बाट  -साभार

http://www.abhiyan.com.np/new/Articles/view/106164

२०७४-०६-२० मा प्रकाशित  

मदन लामिछाने

काठमाडौं । घर बनाउँदा स्ल्याब ढलान गर्नैपर्ने बाध्यताबाट अब छुटकारा मिल्ने भएको छ । जग हालेर पिलर र बिम ढलान गरिसकेपछि स्ल्याब ढलानको सट्टा प्रिकाष्ट स्ल्याब (कारखानामा पहिले नै तयार पारिएको स्ल्याब) राख्न सकिने भएको हो । पिलर, बिम बनाएपछि छतको ढलानको सट्टा प्रिकाष्ट स्ल्याब राख्दा निर्माण छिटो हुने इञ्जिनीयरहरूको भनाइ छ ।

स्ट्रक्चरल इञ्जिनीयर सुदीप कारञ्जितका अनुसार यसको प्रयोग आवासीय घर, कार्यक्रम हल, फ्याक्ट्री, इँटा भट्टालगायत संरचनामा सजिलै गर्न सकिन्छ । निर्माण सम्पन्न भएपछि बिगार्न पर्दा पनि पुनः प्रयोग गर्न मिल्ने यसको मुख्य विशेषता हो । प्mयाक्ट्री सार्नुपर्दा पुनः प्रयोग गर्न मिल्ने हुनाले यसको लोकप्रियता बढ्दै गएको बताइएको छ ।

यसको प्रयोगका लागि बिम, पिलर मात्रै बनाउनुपर्छ । यसपछि छतको रूपमा कारखानाबाट प्रिकाष्ट स्ल्याब लगेर फिट गरे पुग्छ । क्रेनको सहायताले प्रिकाष्ट फिट गर्न सकिन्छ । प्रिकाष्ट स्ल्याब १५ फिट लम्बाइसम्मको पाइन्छ । यस्तो ढलानमा दुईओटा पिलरबीचको दूरी १५ फीटसम्म राख्न सकिन्छ, जसले गर्दा निर्माण खर्चमा कमी आउने बताइएको छ । अन्य आरसीसी स्ल्याब ढलान गर्ने भए पिलरको दूरी १०/१२ फीटसम्म राख्ने गरिन्छ । तर, विज्ञहरूका अनुसार सपोर्ट सिष्टम गरे प्रिकाष्ट २० फीट चौडाइसम्मको पिलरको फरकमा राख्दा पनि फरक पर्दैन ।

परम्परागत ढलान भन्दा बढी हलुका हुनु यसको अर्को विशेषता हो । इञ्जिनीयरहरूका अनुसार परम्परागत ढलानमा २ हजार ४ सयदेखि २ हजार ५ सय प्रतिघनमिटर घनत्व हुन्छ भने यसमा १ हजार ५ देखि १ हजार ६ सय प्रतिघनमिटर मात्रै घनत्व हुन्छ । यसको बीचमा प्वाल हुने भएकोले बढी हलुका भएको हो । प्वाल भएकै कारण यसमा ताप प्रसार हुँदैन, जसले गर्दा तातो हुन पाउँदैन । यसैले इँटा भट्टाको डग (इँटा भट्टाको माथिपट्टि)मा पनि यसको प्रयोग गर्न सकिन्छ । साथै, प्वालकै कारण यसमा प्लम्बिङ, कन्सिल्ड वायरिङ गर्न समेत सजिलो हुन्छ ।

नेपालमा नगरकोटको क्लब हिमालय, वीरगञ्जको हिमालयन बैङ्क, त्रिभुवन विश्वविद्यालय परीक्षा नियन्त्रण कार्यालय, त्रिपुरेश्वरको एनआईसी एशिया बैङ्क र कमलादीको लक्ष्मी बैङ्कमा यस प्रकारको प्रिकाष्ट स्ल्याबको प्रयोग भइसकेको छ । गोर्खा प्रिकाष्ट प्राइभेट लिमिटेडले नेपालमा यस्तो प्रविधिको निर्माण सामग्रीको उत्पादन शुरू गरेको हो । कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) इञ्जिनीयर राजन दुवालका अनुसार नेपालमा विभिन्न साइजका प्रिकाष्ट स्ल्याबको उत्पादन भइरहेका छन् ।

गोर्खा प्रिकाष्टले मात्रै २ फीट चौडाइ र १ सय एमएम (५ इञ्च) मोटाइका प्रिकाष्ट स्ल्याब उत्पादन गर्दै आएको दुवालले जानकारी दिए । उनका अनुसार लम्बाइ भने आवश्यकताअनुसार उपलब्ध हुन्छन् । हलुका, छिटो जडान, भूकम्पीय दृष्टिकोणबाट सुरक्षित हुनुलगायत यसका विशेषता हुन् । कारखानामा पहिले नै बनाएर राखिने भएकाले निर्माण कार्यमा स्वतः कम समय लाग्छ । यसको निर्माण ५३ ग्रेड सिमेण्ट, ७ एमएमको हाईपावर प्रिटेन्शाइल स्टील (डण्डी), बालुवा, चिप्सको प्रयोगबाट हुने कम्पनीले जानकारी दिएको छ ।

अस्ट्रेलियाबाट ल्याएर बोयर बाख्रा पालनः एउटै बाख्राको ४ लाख रुपैयाँ

पत्र पत्रिका बाट  -साभार 

http://ujyaaloonline.com/news/84921/boyar-goat/

राधेश्याम खतिवडा/उज्यालो ।

चितवन, असोज १७ – विश्व बजारमा मासुका लागि उपयुक्त मानिएको बोयर जातको बाख्रा नेपालमा पनि व्यावसायिक रुपमा पाल्न सुरु गरिएको छ । छिटो हुर्कने र तौल बढी हुने भएकाले व्यावसायिक किसानले उन्नत बोयर जातको बाख्रा पाल्न थालेका हुन् । 

चितवनको रत्ननगर नगरपालिका–९ मा रहेको सेन्ट्रल नेपाल गोट फार्मको आधुनिक खोरमा बोयर जातको बाख्रापालन सुरु भएको हो । अस्ट्रेलियाबाट २४ वटा बोयर जातका पाठी र ४ वटा बोका ल्याएको फार्मका सञ्चालक रमेशचन्द्र आचार्यले बताउनुभयो ।

२८ वटा बाख्रालाई ५६ लाख रुपैयाँ तिरेर अस्ट्रेलियाबाट ल्याइएको बताउँदै उहाँले एउटै बोकाको ४ लाख रुपैयाँसम्म परेको बताउनुभयो । बोयर जातको बाख्रा छिटो बढ्ने र तौल राम्रो हुने भएकाले भविष्यमा व्यावसायिक भएपछि मात्र मासुका लागि खसी बनाएर बिक्री गर्न सकिने आचार्यले बताउनुभयो ।  मुख्यगरी यो जातका बाख्रामा बोसो कम हुने, तौल चाँडो बढ्ने, खाँदा मासु राम्रो हुने भएकाले अरु भन्दा फरक मानिएको छ । 

फार्ममा एक सय १५ वटा स्थानीय जातका र बोयर जातका २८ वटा गरी १ सय ६५ वटा बाख्रा रहेका छन् । प्रजननका लागि बोयर जातका बोका अस्ट्रेलियाबाट आयात गरेर स्थानीय जातका बाख्रामा क्रस गराउन सुरु गरेको जानकारी दिँदै आचार्यले भन्नुभयो ‘स्थानीय जातसँग क्रस गरेर बोयरको उत्पादन बढाउने छौं ।’

स्थानीय जातका बाख्राको तुलनामा बोयर जातको उत्पादन बढी हुने भएकाले किसान बोयर जातको बाख्रा पालनमा आकर्षित हुँदै गएका छन् । मासुका लागि पालिने बोयर बाख्राको तौल डेढ सय किलोसम्म हुने जानकारहरु बताउँछन् ।

आचार्यसहित जापानमा काम गरेर फर्किएका आशिष बम, विरेन्द्र क्याम्पसका प्राध्यापक डा. विष्णु धिताल, व्यावसायी गणेश पौडेल, डा. कृष्णप्रसाद पौड्याल र केयर नेपालमा कार्यरत सावित्रा ढकालले संयुक्त लगानी गरी बाख्रा पालन सुरु गर्नुभएको हो । एक वर्ष अगाडि रत्ननगर–९ निपनीमा चार बिगाहा जग्गा भाडामा लिएर बाख्रा पालन सुरु गरेपछि अहिलेसम्म एक करोड १० लाख रुपैयाँ लगानी भएको आचार्यले बताउनुभयो ।

पाँच सयवटा बाख्रा अटाउन सक्ने क्षमताको खोर निर्माण तथा दुई बिगाहा क्षेत्रफलमा घाँसखेती समेत गरिएको छ । आगामी दिनमा स्थानीय र बोयर जातका बाख्रा थप गरेर पाल्ने तयारीमा रहेको आचार्यले बताउनुभयो । २० देखि ४५ किलोसम्म हुने बोयरको क्रस पाठी र ८० किलोसम्म हुने क्रस बोका  प्रतिकिलो दुई हजार रुपैयाँसम्ममा बिक्री हुने बताउदै उहाँले शुद्ध बोयर बोका प्रतिकिलो पाँच हजार रुपैयाँसम्म पर्ने बताउनुभयो । 

दैनिक रुपमा स्थानीय जातका बाख्रा दिनको ५० ग्राम र बोयर दुई सय ५० ग्राम बढ्ने प्राविधिकहरु बताउँछन् । सुरुमा स्थानीय र बोयर दुवै जातका बाख्रापालन गरिएपनि पछि बोयरमात्र पाल्ने योजनामा रहेको आचार्यले बताउनुभयो । पछिल्लो समयमा बोयर जातको बाख्राको बोका र पाठीको माग बढेका कारण मासुका लागि बोयर बिक्री गर्न सक्ने अवस्था नभएको उहाँले बताउनुभयो । 

नेपालगञ्ज, बन्दिपुर र कैलालीको बुढीतौलस्थित सरकारी क्षेत्रकै स्रोत केन्द्रमा समेत बोयर जातका बाख्रा पालेर अनुसन्धान भइरहेको छ । दक्षिण अफ्रिकामा विकास भएको बोयर जातको बाख्रा नेपालमा झण्डै २० वर्षअघि भित्रिएको थियो । झापा, स्याङ्जा, रामेछाप, चितवनलगायत जिल्लामा यो जातका बाख्रा पाल्न थालिएको छ । जुम्ल्याहा जन्माउने क्षमता सतप्रतिशत रहेको बोयर जातको बाख्राले एक बेतमा ९ सयदेखि १६ सय लिटरसम्म दूध दिन्छ ।

सीटीईभीटीमा शिक्षामन्त्रीको ‘चलखेल’

http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-10-08/20171007211147.html

- मकर श्रेष्ठ, काठमाडौं

आश्विन २२, २०७४-गोपालमान श्रेष्ठ शिक्षामन्त्री भएको केही दिनमै वन र कृषि विषयका ११ कलेजलाई आशयपत्र (एलओआई) दिए । विदेशी विश्वविद्यालयको सहकार्यमा नेपालमा खोलिएको कलेजको विषय थप गर्न निर्देशिका नै परिमार्जन गरे । केही दिनयता मन्त्रीको ध्यान प्राविधिक शिक्षा तथा व्यावसायिक तालिम परिषद् (सीटीईभीटी) को सम्बन्धनमा परेको छ । सम्बन्धन प्रक्रिया अघि बढाउनुअघि सीटीइभीटीको स्तर निर्धारण महाशाखामा पुराना कर्मचारीको सेटै परिवर्तन गरे । 
सीटीईभीटीले ०६९ अघि आवेदन दिएका कार्यक्रमलाई मात्रै सम्बन्धन दिने प्रस्ताव गरे पनि मन्त्री श्रेष्ठ त्यसयता आवेदन दिएका संस्थालाई पनि सम्बन्धन दिन लागिपरेका छन् । त्यस्तै केही समयअघि अख्तियारले कारबाही गर्न सिफारिस गरेको ओम समाजलगायतका नर्सिङ कलेजको सिट थप गर्न खोजिएको छ । एलओआई नै नलिएका संस्थाको कार्यक्रमसमेत स्वीकृत दिने तयारीसमेत सीटीईभीटीले गरिरहेको छ । 
सीटीईभीटीअन्तर्गतको कलेजमा पढाइ सुरु भएको महिनौं भइसक्यो । तर, मन्त्री अध्यक्ष हुने बैठकबाट जसरी पनि यही शैक्षिक सत्रदेखि नै लागू हुने गरी सम्बन्धन दिलाउन खोजिएको छ । ‘किन मरिहत्ते गरेर लागिपरेको हो बुझ्न सकेका छैनौं,’ सीटीईभीटीका एक कर्मचारीले भने, ‘कक्षा नै सुरु भइसकेकाले यसपालि दिनै नमिल्नुपर्ने हो । अर्को वर्षलाई सम्बन्धन दिने हैसियत उहाँलाई छैन ।’ 
संसद्ले विद्यालय तहको प्राविधिक शिक्षाको सम्बन्धन तथा अनुगमनको अधिकार स्थानीय सरकारलाई दिने गरी कानुन पारित गरिसकेको छ । सीटीईभीटीका पदाधिकारी भने संसद्ले पारित गरेको कानुनको बर्खिलापमा उत्रिएका छन् । मन्त्रीको सचिवालय र सीटीईभीटीका कर्मचारीले पनि सम्बन्धनलाई कमाइको राम्रै स्रोत बनाउन लागिपरेको स्रोतको दाबी छ । अघिल्लो शिक्षामन्त्रीको सचिवालयका कर्मचारीले सम्बन्धन दिने भन्दै पैसा उठाएपछि सीटीईभीटीका कर्मचारी र पदाधिकारीले सम्बन्धनको विरोध गरेका थिए । यसपालि उनीहरू नै शैक्षिक सत्र सुरु भइसकेपछि पनि सम्बन्धन हुन्छ भन्दै लबिइङ गरिरहेका छन् । 
यसपालि धेरैजसो संस्थाले सम्बन्धन दिएपछि मात्रै लेनदेन गर्ने आश्वासन दिएका छन् । ‘सम्बन्धन दियो भने चुनाव खर्च दिन्छौं भनेका छौं,’ एक कलेज सञ्चालकले भने, ‘सम्बन्धन दिनुअघि चाहिँ यसअघिका धेरै मन्त्रीलाई खुवाइसक्यौं । अबचाहिँ काम भएपछि मात्रै दिने सर्त छ ।’ शिक्षामन्त्री गोपालमान श्रेष्ठले भने सम्बन्धन दिन कसैसँग एक सुको नलिएको दाबी गरे । ‘मलाई कसैले दिन्छ कि भन्नुपर्ने अवस्था छैन । ब्रह्मलुट गर्न आएको पनि होइन । मलाई केही लिनु–दिनु छैन । अवधि सकिन लागेको छ । मलाई न लखेट्नुस्,’ उनले भने, ‘बैठकको अध्यक्षता मात्रै गर्ने हो । सीटीईभीटीको सदस्यसचिव उपाध्यक्ष हुन्छन् । 
उनीहरूले यो संस्थालाई सम्बन्धन दिनुहुन्छ, यसलाई दिनु हुँदैन भन्छन्, किन दिन हुन्छ ? किन हुँदैन भनेर सोध्ने मात्रै हो ।’ स्वदेशमा प्राविधिक शिक्षालाई सम्बन्धन नदिँदा विद्यार्थीहरू विदेशिने उनले तर्क गरे । शिक्षा मन्त्रालयको तथ्यांकअनुसार एसएलसीपछि प्राविधिक शिक्षा अध्ययन गर्न जाने विद्यार्थीको संख्या शून्य छ । विगतको भन्दा यसपालि झन् दृश्यसहितको प्रतिवेदन हेरेर मात्रै सम्बन्धन दिन लागेको उनले बताए । ‘पूर्वाधार बनाएर बनाएर बसेका छन् । गुणस्तर अध्यापन सुरु भइसक्यो । सम्बन्धन दियो भने यसपालि नै सम्बन्धन दिन भ्याइन्छ,’ उनले भने, ‘तपार्इंहरूले नदे भन्नुहुन्छ भने स्टप गरिदिन्छु ।’
सीटीईभीटीका उपाध्यक्ष कुलबहादुर बस्नेतले गत फागुनमा भएको म्यानेजमेन्ट रिभ्यु कन्फरेन्समा जेठसम्म सम्बन्धन दिएको संस्थामा मात्रै यसपालि पठनपाठन गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए । तर उनीसहितका पदाधिकारी र कर्मचारी अहिले जसरी पनि सम्बन्धन दिनुपर्ने पक्षमा उभिएका छन् । ‘सक्षम संस्थालाई किन रोक्ने भन्ने हो ?,’ स्तर निर्धारण महाशाखाका प्रमुख जीवनारायण काफ्लेले भने, ‘पूर्वाधार पुगेका र ०६८ अघि आवेदन दिएका सक्षम संस्थालाई मात्रै दिनुपर्ने विषयमा छलफल भइरहेको छ ।’ 
देखावटी समिति 
शैक्षिक सत्र सुरु भइसकेपछि सम्बन्धन दिँदा आफू विवादमा पर्ने भएपछि शिक्षामन्त्री श्रेष्ठले अहिले सम्बन्धन दिँदा पढाइमा असर पर्ने/नपर्ने सुझाव दिन तीन सदस्यीय समिति गठन गरेका छन् । समितिमा सीटीईभीटीको पाठ्यक्रम, प्राविधिक महाशाखा र परीक्षा महाशाखाका प्रतिनिधि राखिएको छ । ‘अहिले सम्बन्धन दिँदा ‘क्रेडिट आवर’ पुग्छ कि पुग्दैन ? सुझाव दिन समिति बनाएको हो,’ काफ्लेले भने । समितिले दिने सुझावका आधारमा सम्बन्धन दिन आइतबार सीटीईभीटी परिषद् बैठक राखिएको छ । सीटीईभीटीका पदाधिकारी विभिन्न समितिको सुझाव देखाएर सम्बन्धन दिने खेलमा रहेको स्रोतको दाबी छ । 

प्रकाशित: आश्विन २२, २०७४

नयाँ श्रम कानुन--काम थालेदेखि नै सञ्चयकोष र उपदान पाउने 2017.10.08

पत्र पत्रिका बाट  -साभार

http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-10-08/20171008082833.html

• नयाँ श्रम कानुन

- होम कार्की, काठमाडौं

सञ्चयकोष र उपदानको रकम जम्मा गर्न नसकिने भए प्रत्येक महिना तलबमै थप गरी दिनुपर्ने

आश्विन २२, २०७४-कामदारले काम थालेको दिनदेखि नै सञ्चयकोष र उपदान पाउने व्यवस्था भएको छ । यो सुविधा पाउनका लागि अब स्थायी हुनुपर्ने छैन ।
नयाँ श्रम ऐन–२०७४ ले सबै कामदारलाई सामाजिक सुरक्षाको व्यवस्था गरेको हो । नयाँ श्रम ऐन गत भदौ १९ गतेबाट लागू भइसकेको छ । यसअघिको ऐनले कामदार स्थायी भइसकेपछि मात्रै सञ्चयकोष र उपदान पाउने व्यवस्था थियो । श्रम ऐनअनुसार पारिश्रमिक लिई रोजगारदाताका लागि शारीरिक वा बौद्धिक कार्य गर्ने कामदार वा कर्मचारी वा जुनसुकै पदनाम दिई काम गरेकाले यी सुविधा पाउनेछन् । स्थायी र अस्थायी कामदारको सट्टा अबदेखि नियमीत, कार्यगत, समयगत आकस्मिक र आंशिक कामदारको रूपमा वर्गीकरण गरिएको छ । 
यी कामदारले आधारभूत पारिश्रमिकबाट दस प्रतिशत रकम कट्टा गरी सो रकममा शतप्रतिशत रकम थप गरी सञ्चयकोषबापतको रकम जम्मा गर्नुपर्नेछ । त्यस्तै आधारभुत पारिश्रमिकको आठ दशमलव ३३ प्रतिशत बराबरको रकम उपदानबापत जम्मा गर्नुपर्नेछ । यदि सञ्चयकोष र उपदानको रकम जम्मा गर्न नसकिने भए प्रत्येक महिना तलबमै थप गरी दिनुपर्ने ऐनमा उल्लेख छ । घरेलु कामदारले समेत यी सुविधा पाउनेछन् । 
‘प्रत्येक श्रमिकले काम गरेकै दिनदेखि सञ्चयकोष र उपदान पाउने व्यवस्थाले स्थायी र अस्थायी भनेर विभेद हुनुपर्ने अवस्था हट्यो,’ श्रम मामिलाका जानकार अधिवक्ता रमेश बडालले भने, ‘नयाँ ऐन कार्यान्वयनसँगै कामदारको सामाजिक सुरक्षाको ग्यारेन्टी भएको छ ।’ 
यो ऐन घरेलु कामदारदेखि एक जना मात्र कामदार रहेका समेत सबै प्रतिष्ठान, गुठी, निजी फर्म, साझेदारी फर्म, सहकारी संस्थामा लागू भएको छ । यसअघि १० जना कामदार रहेका प्रतिष्ठानमा मात्रै श्रम ऐन लागू हुन्थ्यो । ऐनले औपचारिक क्षेत्रसरह अनौपचारिक क्षेत्रमा कार्यरत कामदारलाई पूर्ण रूपमा समेटेको छ । ऐनले चिया बगान, निर्माण व्यवसाय, यातायात श्रमिक, पर्यटनसँग सम्बन्धित श्रमिक, घरेलु श्रमिक, मौसमी प्रतिष्ठानलगायतका लागि विशेष व्यवस्था गरेको छ । 
ऐनले नियमित, कार्यगत, समयगत, आकस्मिक र आंशिक कामदारको कामको वर्गीकरणसमेत गरिदिएको छ । रोजगारदाताले कुनै खास काम वा सेवा किटान गरी सो सम्पन्न गर्न तोकेर दिनेलाई कार्यगत, निश्चित समयावधि तोकी सो अवधिभित्र कुनै सेवा प्रदान गर्न वा काम सम्पन्न गर्ने गरी दिनेलाई समयगत, एक महिनाको अवधिमा सात दिन वा सोभन्दा कम अवधिको आकस्मिक र हप्तामा ३५ घण्टा वा सोभन्दा कम काम गर्नेलाई आंशिक कामदार भनिएको छ । यी सबैले सञ्चयकोष र उपदान पाउने व्यवस्था गरेको छ । 
नयाँ व्यवस्थाले रोजगारदाताले कामदारको कम्तीमा वार्षिक एक लाख रुपैयाँ बराबरको औषधि उपचार बिमा गराउनुपर्ने, जुनसुकै प्रकारको दुर्घटनालाई समेटने गरी कम्तीमा सात लाख रुपैयाँ बराबरको दुर्घटना बिमा गराउनुपर्नेछ । 
श्रम ऐनले रोजगार करारपत्रमा उल्लेख भएअनुसारको समयमा तलब भुक्तानी गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ । एक वर्षको सेवाअवधि पूरा गरेको श्रमिकले मासिक रूपमा पाउने आधारभूत पारिश्रमिकको कम्तीमा आधा दिनको पारिश्रमिक बराबरको रकम प्रत्येक वर्ष वार्षिक तलब वृद्धि (ग्रेड) पाउनेछ । 
ऐनले काम नगरेको दिनको परिश्रमिक दिन नपर्ने व्यवस्था गरेको छ । यसअघि रोजगारदातालाई यो सुविधा दिइएको थिएन । महिला कामदारलाई बिहान ६ देखि बेलुका ६ बजेबीच मात्रै काममा लगाउन पाउने यसअघिको व्यवस्था हटाएको छ । महिलालाई थप सुविधा दिँदै सूर्यास्त भएपछि वा सूर्योदय हुनुभन्दा अघि काममा लगाउनुपरेमा यातायातको सुविधा, कार्यस्थलमा यौन दुव्र्यवहार गर्नेमाथि कारबाही, ७ महिनामाथिको गर्भपतन भएमा प्रसूति बिदा, सासू–ससुराको मृत्यु भएमा पनि पारिश्रमिकसहितको किरिया बिदा थपेको छ । 
नयाँ श्रम ऐनले कामदारलाई काममा लगाउने व्यक्तिलाई रोजगारदाताको रूपमा लिएको छ । ५५ वर्ष रहेको अनिवार्य अवकाश उमेर बढाई ५८ वर्ष बनाइएको छ । अनिवार्य अवकाशको उमेर नियमित रोजगारीमा रहेको श्रमिकका लागि मात्र लागू हुन्छ । अरूलाई सो उमेरपछि काम गर्न बाधा हुँदैन । 

प्रकाशित: आश्विन २२, २०७४

थायराइड को उपचार (यहां वहां बाट संकलित ) -KRD (Part-04)

http://www.bloodtestsresults.com/tsh-normal-range-by-age-thyroid-levels-chart-tsh-levels-chart/

TSH Normal Range by Age Thyroid Levels chart (Tsh Levels Chart)

TSH Normal Levels chart by age

Normal TSH levels for children
For premature birth (newborn 28-36 weeks) is 0.7 27 mIU/L
Normal TSH level for age 1 day – 1 week is 1.0 – 40.0 mIU/mL
Normal TSH level for age 2 weeks – 1 month is 1.7 – 9.1 mIU/mL
Normal TSH level for age 2 months – 1 year is 0.8 – 6.4 mIU/mL
Normal TSH level for age 2 years – 5 years is 0.7 – 5.4 mIU/mL
Normal TSH level for age 6 years – 10 years is 0.53 – 5.3 mIU/mL
Normal TSH level for age 11 years – 18 years is 0.5 – 5.0 mIU/mL

Chart of normal TSH levels for adult man and adult non-pregnant woman
Age 21 54 years is 0.4 4.2 mIU/L
Age 55 87 years is 0.5 8.9 mIU/L

Chart of TSH normal levels during pregnancy
 
First trimester normal TSH is 0.1 – 2.5 mIU/L
Second trimester normal TSH is 0.2 – 3.0 mIU/L
Third trimester normal level of TSH is 0.3 – 3.0 mIU/L
TSH is the most well-studied marker for thyroid function evaluation.
TSH is considered the most sensitive and accurate indicator of thyroid function by most endocrinologists and other doctors.
TSH normal reference ranges are from the American Thyroid Association and published in the journal Thyroid.
American Thyroid Association http://www.thyroid.org
Also, some thyroid testing kits may recommend another normal reference.
After presenting what is the normal range for TSH blood test, a new publication about TSH results comes soon. SUBSCRIBE to get free explanation of your results,

 

थायराइड को उपचार (यहां वहां बाट संकलित ) -KRD (Part-03)

http://www.globalrph.com/labs_t.htm

T3 (Triiodothyronine) Free (serum)	T3 (Triiodothyronine) Reverse (RT3) (serum)
T3 (Triiodothyronine) Total  (serum)	T4 (thyroxine) Free (serum)
T4 (thyroxine) Total (serum)	Testosterone - total (serum)
Thrombin time (plasma)	Thyroglobulin (serum)
Thyroid-stimulating hormone (TSH)  (serum)	Thyroxine-binding globulin (TBG) (serum)
Thyroid Function Tests	Transferrin (serum)
Triglycerides (serum)

Lab (Specimen)	Conventional Units	SI Units
T3 (Triiodothyronine) Free (serum)	0-6 years: 2.4 -4.2 pg/mL 7-17 years: 2.9-5.1 pg/mL > 18 years old: 2.3- 4.2 pg/mL	3.5 - 6.5 pmol/L
T3 (Triiodothyronine) Reverse (RT3) (serum)	Birth-6 days: 600 -2500 pg/mL > 7 days old: 90 -350 pg/mL	Adults: 0.11 - 0.32 ng/ml            0.04 - 0.29 nmol/L
T3 (Triiodothyronine) Total  (serum)	Cord blood: 14 -86 ng/dL 1-7 days: 100 -470 ng/dL 8- 364 days: 105 -245 ng/dL 1 -9 years: 94 -269 ng/dL 10-19 years: 102 -200 ng/dL > 20 years old: 80 -200 ng/dL	Adults: 0.8 - 2.0 ng/ml            0.9 - 2.8 nmol/L
T4 (thyroxine) Free (serum)	0.8 - 1.8 ng/dL	10 - 23 pmol/L
T4 (thyroxine) Total (serum)	4.5 - 12.5 µg/dL	58 - 161 nmol/L
Testosterone - total (serum)	Male: 300 to 1000 ng/dL Female: < 62 ng/dL ALT: Male: 14-15 yr: 33-585 ng/dL 16-17 yr: 185-886 ng/dL 18-39 yr: 400-1080 ng/dL 40-59 yr: 350-890 ng/dL > 60 yr: 350-720 ng/dL Tanner Stage IV: 165-854 ng/dL Tanner Stage V: 194-783 ng/dL	Male: 6.7 - 28.9 nmol/L Female: < 2.1 nmol/L
Thrombin time (plasma)	10 - 13.5  sec	10 - 13.5  sec
Thyroglobulin (serum)	</= 60 ng/mL	</= 60 µg/L
Thyroid-stimulating hormone (TSH)  (serum)	0.5 - 4.70 µIU/mL American Association of Clinical Endocrinologists guidelines changed their normal range for TSH to 0.3 - 3.04 mIU/L.	0.5 - 4.70 mIU/L
Thyroxine-binding globulin (TBG) (serum)	Depending on the lab: Electrophoresis: 10 - 24 mg/dL Radioimmunoassay is used: 1.3 - 2.0 mg/dL	Depending on the lab: Electrophoresis: 10 - 24 mg/dL Radioimmunoassay is used: 1.3 - 2.0 mg/dL
Thyroid Function Tests Alternative source:	Thyroid Function Testing Thyroid Function Test Measurement Normal Range Total T4 (TT4) bound and free T4 4.5 -11.5 ug/dL Free T4 (FT4) free T4 0.8 -2.8 ng/dL Free T4 Index (FT4I) estimate of free T4 FT4I = TT4 x RT3U 1.0 -4.3 U Total T3 (TT3) bound and free T3 75 -200 ng/dL Resin T3 Uptake (RT3U) binding capacity of TBG 25 -35% TRH TRH 5 -25 mIu/mL TSH TSH 0.3 - 5.0 U/mL Thyroglobulin Thyroglobulin 5-25 ng/mL Radioactive Iodine Uptake (RAIU) Distribution of radiolabeled iodine in the thyroid 5 hr – 5 to 15% 24 hr – 15 to 35% Notes: Free T4 - much more useful than total T4 (e.g. interested in unbound or active form).  Total T4 not commonly measured. Greatly affected by TBG.  Free T4 index: indirect measure of free T4. Corrects for high/low values of TBG. Total T3: not as useful as free T3, however, may be useful in locating problems with TBG, or if looking for problems with peripheral conversion of T4 to T3.  Resin T3 Uptake: if low, then TBG binding capacity is high. Opposite if high. TSH: best measure to determine thyroid function.  Thyroglobulin: nonspecific test that is elevated when the thyroid gland is inflamed or enlarged.
Transferrin (serum)	188 - 341 mg/dL	1.88 - 3.41 g/L
Triglycerides (serum)	NML: 30-149 mg/dL Normal: < 150 mg/dL. Borderline-high:     150 to 199 mg/dL High: 200 to 499 mg/dL Very High: >499 mg/dL	<2 .26="" dl="" mg="" mmol="" td="">
Important Notes
>Unless noted, all values are for adults. >All laboratory values listed are method dependent (Methods include: immunoassay, colorimetry, electrophoresis, HPLC, etc). >Values may vary between laboratories.
References
Basic Skills in Interpreting Laboratory Data, 5th Ed. (2013) Lee M (editor). American Society of Health-System Pharmacists, ISBN 1585283436. Drug information handbook: a comprehensive resource for all clinicians and healthcare professionals, 24th Ed. (2015) Lexi-Comp.

थायराइड को उपचार (यहां वहां बाट संकलित ) -KRD (Part-02)

High TSH Levels

A TSH reading above 4.0 mIU/L is considered high (elevated).
High TSH levels typically indicates an underactive thyroid gland, which produces too little thyroid hormone. This is known medically as hypothyroidism.
Common causes of hypothyroidism include an autoimmune disease (known as Hashimoto’s disease), radiation treatment, or surgical removal of the thyroid gland.
Replacing thyroid hormone and altering your diet are crucial for the safe and effective treatment of an underactive thyroid.

Summary: High TSH levels for the average adult are 4.2 mIU/L and over. This reading typically indicates an underactive thyroid.

Low TSH levels

A TSH reading below 0.4 mIU/L is considered low.
Low TSH levels typically indicates an overractive thyroid gland, which produces too much thyroid hormone. This is known medically as hyperthyroidism.
It can be caused by an autoimmune disease (known as Graves’ disease), goiter, excessive iodine in the body, or an overdose of synthetic thyroid hormone.
Initial hyperthyroidism treatment can involve anti‑thyroid medications and radioactive iodine to slow down thyroid hormone production. Most respond well to hyperthyroidism medications and are treated successfully.

Summary: Low TSH levels for the average adult are less than 0.2 mIU/L. This reading typically indicates an overractive thyroid.

The Problem With Relying on TSH

TSH is the most well-studied marker for judging thyroid health and function.
It has been the gold standard test for decades, and is considered the most sensitive and accurate indicator by most endocrinologists and other doctors.
However, more recent research indicates our systematic reliance on TSH is missing the mark. This leaves a lot of hypothyroid cases either misdiagnosed or undiagnosed.
Some clinical studies have found that both T3 and TSH levels can decline at the same time, particularly in obese individuals that lose weight (4, 5).
That means T3 levels can be low, yet TSH will remain in the normal range.
Certain medications, such as metformin, are also known to independently lower TSH levels in diabetics and PCOS patients with thyroid issues (6).
These variables are just the tip of the iceberg, but highlight why TSH is not completely reliable on its own. Considering the pituitary gland (which produces TSH) is unique in its function, it makes sense that some metabolic processes and outside stressors can influence TSH activity.
This is something to discuss with your doctor if your TSH readings are high-normal, yet you still feel seriously unwell.

Summary: Several external stressors are known to influence TSH levels, independently of thyroid hormone levels. This means TSH on it’s own is not always a reliable indicator of thyroid health.

TSH Tests at Home

It’s not uncommon for doctors to skip over TSH testing if they do not believe there is a thyroid issue.
Fortunately, there is reliable way to measure TSH yourself with a home-testing kit. It’s FDA approved to be as accurate as a blood draw test, and results are sent direct to you by email or phone call.

Click here to take a look on Amazon (aff link).
Have a read of the interesting reviews, as there’s the occasional comment that results are slow to get back.

Additional Tests For Thyroid Health

Given the potential inaccuracies with TSH on its own, comprehensive screening of thyroid health should ideally include these 6 tests:

• TSH
• Free T3
• Free T4
• Reverse T3
• Thyroid Peroxidase Antibodies
• Thyroglobulin Antibodies

Your doctor should be aware of these tests.

Thyroid treatment. from colection by Khemraj

Thyroid treatment.

I use following method to treat Thyroid problems (Hypo and Hyper)

Mercurius Vivus 1M

one dose each week this suits more to Hyperthyroid patients, because they are mostly Mercury constitutional.

Iodium 3x

2 doses   start at each full moon for 4 days.

Spongia Tosta Q

two times each day, If is not available then try any lowest available potency.--- Fucus and most of the sea-weeds contain iodine but it is not just the iodine but a mechanism and metabolism to produce and utilize iodine. These things represent a iodine producing, retaining and consuming phenomenon.

Psorinum 30

  two times each day especially if glands of the neck are swollen or there is a pain in the nec

Calcaria Carb

थायराइड को उपचार (यहां वहां बाट संकलित ) -KRD (Part-01)

आजकल थायराइड की समस्या होना एक आम समस्या बन गई है. एक स्वस्थ्य मनुष्य में थायरायड ग्रंथि का भार 25 से 50 ग्राम तक होता है. थाइराइड को समस्या गर्दन के सामने और स्वर तंत्र के दोनों तरफ होने लगती है. इसका आकर तितली की तरह होता है. 

TSH=Thyroid Stimulating Hormone (normal range 0.17- 4.05), 
However, many organisations agree that a reading of 2.5 or less is truly ideal, with anything 2.5 – 4.0 mIU/L considered “at risk”.
For those on thyroxine, goal TSH level is between 0.5 to 2.5 mU/L.
The reference ranges alter slightly as we grow older and if you are pregnant:
TSH levels for premature birth (28‑36 weeks)

• 0.7‑27 mIU/L

TSH levels for children

• Birth to 4 days: 1‑39 mIU/L
• 2‑20 weeks: 1.7‑9.1 mIU/L
• 21 weeks to 20 years: 0.7‑64 mIU/L

TSH levels for adults

• 21‑54 years: 0.4‑4.2 mIU/L
• 55‑87 years: 0.5‑8.9 mIU/L

TSH levels during pregnancy

• First trimester: 0.3‑4.5 mIU/L
• Second trimester: 0.3‑4.6 mIU/L
• Third trimester: 0.8‑5.2 mIU/L

Small variations in results can occur depending on the laboratory and its methods used, as well as the time of day your blood was taken.


          is a hormone that controls thyroid function
          It is actually produced by the brain’s pituitary gland, but stimulates           production of the hormones triiodothyronine (T3) and thyroxine (T4) in the  
         The amount and balance of these hormones affects almost every  physiological process in the body, particular your body’s metabolismthyroid gland.  The amount of T3 and T4 in your blood.

T3 and T4 levels are low, the body produces more TSH to stimulate the thyroid.
T3 and T4 levels are high, the body produces less (2).

T4=  (normal range is 11.5    To   23.0),
T3= (normal range is 2.5  To         5.8)  

Thyroid Function Tests

Normal Laboratory Values

Test	Abbreviation	Typical Ranges
Serum thyroxine	T4	4.6-12 ug/dl
Free thyroxine fraction	FT4F	0.03-0.005%
Free Thyroxine	FT4	0.7-1.9 ng/dl
Thyroid hormone binding ratio	THBR	0.9-1.1
Free Thyroxine index	FT4I	4-11
Serum Triiodothyronine	T3	80-180 ng/dl
Free Triiodothyronine l	FT3	230-619 pg/d
Free T3 Index	FT3I	80-180
Radioactive iodine uptake	RAIU	10-30%
Serum thyrotropin	TSH	0.5-6 uU/ml
Thyroxine-binding globulin	TBG	12-20 ug/dl T4 +1.8 ugm
TRH stimulation test Peak	TSH	9-30 uIU/ml at 20-30 min
Serum thyroglobulin l	Tg	0-30 ng/m
Thyroid microsomal antibody titer	TMAb	Varies with method
Thyroglobulin antibody titer	TgAb	Varies with method

  This TSH levels chart presents a simplified version of what different readings can indicate.

TSH Levels	T3 and T4 Levels	Disease Condition
High	High	Tumor of pituitary gland
Low	Low	Secondary hypothyroidism
Low	High	Grave’s disease
High	Low	Hashimoto’s disease

Those with Graves’ disease (an overactive thyroid) have high low TSH and subsequent high thyroid hormone levels. Hashimoto’s disease (underactive thyroid) is the opposite.

थायरायड होने के प्रमुख कारण
ह्य्पोथालमिक रोग – कोई बार पिट्यूटरी ग्रंथि के कारण भी थायराइट की समस्या हो जाती है क्योंकि यह थायरायड ग्रंथि हार्मोन को उतपन्न करने की सूचना नहीं दे पाती.

ग्रेव्स रोग – ग्रेव्स रोग होने के कारण थायराइड रोग होने का सबसे बड़ा कारण है. इसमें थायरायड ग्रंथि होने के कारण थायरायड हार्मोन का स्राव अत्यधिक बढ़ जाता है. जिसके कारण थायराइड की समस्या होने लगती है.

 
आयोडीन की कमी – आहार में आयोडीन की कमी या आदिक सेवन भी थायराइड का लक्षण हो सकता है.
तनाव – अधिक तनाव लेने से भी यह समस्या का विकार उतपन्न हो जाता है. जब अधिक तनाव होता है तो इसका सीधा असर थायरायड ग्रंथि पर पड़ता है। यह ग्रंथि हार्मोन के स्राव को बढ़ा देती  है और थायरायड हो जाता है.

हाइपोथायराइड
हाइपोथायराइड में थायराइड ग्लैंड सक्रिय नहीं हो पता जिसके कारण हमारे शरीर की आवशयकता के अनुसार टी.थ्री व टी. फोर हार्मोन पहुंच नहीं पाता है। 

हायपरथायराइड 
हायपरथायराइड में थायराइड ग्लैंड अधिक सक्रिय होते हैं और टी. थ्री, टी. फोर हार्मोन अधिक मात्रा में निकलने लगता है जिसके कारण यह रक्त में घुलनशील हो जाता है। 


http://abchomeopathy.com/forum2.php/68737/  
In my experience for hypo/hyper thyroidism;




Thyrodioum 200- every week then after 1 month one dose of 1M
Spongia-3 times a day)

-Fucus Q 4 times a day
Iodium 30- (3 times a day)
  

थायराइड रोग के लिए होम्योपैथिक उपचार
होम्योपैथी में, हम कमी या अधिशेष का सप्लीमेंट से नहीं बल्कि कुशल ग्रंथियों समारोह के पुनर्सक्रियन से समस्या का इलाज करने का प्रस्ताव है. हाइपोथायरायडिज्म के लिए इस्तेमाल किया दवाओं हैं:
6 Bromium
200 Thyroidinum
Hyperthyroidism के लिए, निम्न दवा लक्षणों के सबसे से अपेक्षित राहत प्रदान करता है और अगर समय की अवधि आमतौर पर इलाज पर लागू होता है:
200 Iodum

Thyroidinum 30 – ये थायरॉइड के लिए बहुत ही अच्छी मेडिसिन है, इसे दिन में 3 से 4 बार दो-दो बून्द लें। थायरॉइड जैसे ही नार्मल हो जाये तो उसकी दो बून्द दिन में सिर्फ एक बार लें।
Iodum 30 – इस दवा में Hypothyroidism के सारे लक्षण मिलते हैं, इसकी दो बून्द सुबह-शाम लेने से शरीर में आयोडीन की कमी दूर हो जाती है।
Rakwage R51 – R51 की 10 बून्द एक चम्मच पानी में डालकर खाना खाने से एक घंटे पहले दिन में दो बार लें। ये Hypothyroidism की बहुत ही अच्छी मेडिसिन है। R51 के components हैं :-
Belladonna 30 जो की थायरॉइड की बहुत अच्छी मेडिसिन है।
Iodum 30 इसके बारे में बताया जा चूका है।
Natrum carb 30 और lapis albus 30, ये सभी R51 में मिले हुए हैं। Rakwage R51 की कीमत 200 रूपए है


अदरक में पाया जाने वाला पोटैशियम तथा मेग्नीशियम थाइरॉइड की समस्या से निजात दिलाने में सहायक होते है. इसमें मौजूद इंफ्लेमेटरी गुण थाइरॉइड को बढ़ने से रोकता है. अतः थाइरॉइड के रोगियों को प्रतिदिन किसी न किसी रूप में अदरक का सेवन अवश्य करना चाहिए.
मुलेठी का सेवन
जिन व्यक्तियों को थायराइड की समस्या होती है उन्हें बहुत जल्दी थकान लगने लगती है और वे जल्दी ही थक जाते हैं। एैसे में मुलेठी का सेवन करना बेहद फायदेमंद होता है. मुलेठी में मौजूद तत्व थायराइड ग्रंथी को संतुलित बनाते हैं और थकान को उर्जा में बदल देते हैं और थायराइड की समस्या से निजात मिलती है.

 

किन हुन्छ थाइराइड ?

पत्र पत्रिका बाट  -साभार  http://www.nagariknews.com/news/28230/

शनिबार, २१ असोज २०७४, ०९ : २७ |  नागरिक

बढ्दो व्यस्तता, भागदौडको तनावपूर्ण जिन्दगी अनि अस्वस्थ खानपानले पछिल्लो समय मानिसमा रोग बढिरहेको छ । जीवनशैलीमा आएको अस्वस्थ परिवर्तनका कारण अहिले हरेक मान्छेमा केही न केही स्वास्थ्य समस्या भएकै हुन्छ । कसैलाई डायबिटिज, कसैलाई प्रेसर, कसैलाई मोटोपन त कसैलाई स्ट्रोक । जीवनशैलीका कारण इन्डोक्राइन डिसअर्डर बढिरहेको छ, यसले मधुमेह र थाइराइडको समस्या देखिन थालेको छ । थाइराइडको समस्या अहिले नेपाली समुदायमा देखिएको प्रमुख जनस्वास्थ्य समस्यामध्ये एक हो । नेपालमा हुने मृत्युमध्ये ०.२ प्रतिशत इन्डोक्राइनमा हुने उतारचढावका कारण हुने चिकित्सक बताउँछन् । इन्डोक्राइन हुनुमा आयोडिनको कमी प्रमुख कारण मानिन्छ । नेपाल स्थायी रूपले नै आयोडिनको कमी हुने मुलुकमा पर्छ ।

विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार, संसारभर १९ करोडभन्दा धेरै मानिस आयोडिन कमीका कारण पीडित छन् ।
नेपालमा पनि धेरै थाइराइड पीडित छन् ।

थाइराइड के हो ?
थाइराइड शरीरको एक ग्रन्थी हो । हाम्रो शरीर करोडौँ कोष मिलेर बनेको हुन्छ । ती कोषको विकासमा थाइराइड हर्मन अत्यावश्यक हुन्छ । थाइराइड हर्मोनविना बाँच्न नै असम्भव हुन्छ । शरीरका कोष तथा तन्तुलाई विकास र परिपक्व बनाउने थाइराइड सबै मानिसमा हुन्छ ।  यसकारण थाइराइड हुनु समस्या होइन । तर, थाइराइडमा आउने उतारचढाव समस्या हुन सक्छ ।
शरीरमा आवश्यकभन्दा बढी थाइराइड हर्मोन बढी (हाइपर), कम (हाइपो)  हुनु वा थाइराइड हर्मोनको असामान्य रुपमा उत्पादन हुनु समस्या हो ।
मानिसका लागि अत्यावश्यक थाइराइड हर्माेनको उत्पादन थाइराइड ग्रन्थीले नै गर्छ । थाइराइड ग्रन्थी हाम्रो घाँटीको बीच भागमा हुन्छ ।
जब थाइराइड हर्मोन उत्पादनमा उतारचढाव आउन थाल्छ, तब समस्या देखिन थाल्छ । शरीरमा धेरै मात्रामा थाइराइड हर्मोन हुने अवस्थालाई हाइपरथाइरोइडिजम् भनिन्छ । त्यस्तै, कम मात्रामा हर्मोन उत्पादन हुनु हाइपोथाइरोइडिजम् हो ।
थाइराइडलाई नियन्त्रण गर्ने अर्को ग्रन्थी टाउकोमा हुन्छ, जसलाई ‘पिट्युटरी’ भनिन्छ । पिट्युटरीको नियन्त्रणमा रहेर थाइराइडले हर्मोन उत्पादन गर्छ । पिट्युटरीबाट आउने ‘थाइराइड स्टिमिलेटिङ हर्मोन’ (टिएसएच) का कारण थाइराइड ग्रन्थीले ‘टि–थ्री’ र ‘टि–फोर’ नामक हर्मोन उत्पादन गर्छ । शरीरलाई आवश्यक परेमा ‘टिएसएच’का साथै ‘टि–थ्री’ र ‘टि–फोर’ बढी मात्रामा उत्पादन हुन्छ । शरीरलाई आवश्यक नपरेमा थाइराइड ग्रन्थीले पिट्युटरीमा ‘नेगेटिभ फिडब्याक’ पठाएर टिएसएच कम उत्पादन गर्ने गराउँछ । जसअनुसार पिट्युटरीले ‘टिएसएच’ कम उत्पादन गर्छ र त्यसकै कारण थाइराइड ग्रन्थीले पनि ‘टि–थ्री’ र ‘टि–फोर’ कम उत्पादन गर्छ ।
थाइराइड समस्या जुनसुकै उमेरमा पनि हुन सक्छ तर यो पुरुषको तुलनामा महिलामा धेरै हुन्छ । पुरुषको तुलनामा महिलालाई ‘हाइपरथाइरोडिथजम्’ वा ‘हाइपोथाइरोडिजम्’ हुने सम्भावना १० गुणा बढी हुन्छ । महिलासँगै बालबालिकामा पनि यो समस्या देखिन्छ । महिला गर्भवती छन् र थाइराइडको समस्या छ भने हर्मोनलाई तत्काल सच्याउनु जरुरी हुन्छ । गर्भावस्थामा थाइराइडको समस्या भए गर्भमा रहेको बच्चा र आमा दुवैको स्वास्थ्यमा प्रतिकूल प्रभाव पार्छ ।
थाइराइड समस्याले गर्भावस्था र सुत्केरी भएपछि पनि बच्चाको जीवनमा असर गर्छ । गर्भावस्था भनेको विशेष अवस्था हो । बच्चाको मस्तिष्कको विकास गर्भमा रहेको पहिलो तीन महिनामा बढी हुन्छ । त्यतिबेला जति आमाले पौष्टिक आहार पाउँछिन्, त्यति नै बच्चा फूर्तिलो र तेजिलो हुन्छ । थाइराइड समस्यामा हर्मोनलाई सन्तुलनमा ल्याएर उपचार गर्न सकिन्छ ।
हाइपरथाइराइडिजम्ले अन्य स्वास्थ्य समस्यालाई बढाउन सक्छ, जसकारण उपचारमा समस्या आउन सक्छ ।

लक्षण

– तपाईंले खाने खाना र खानाको प्रकार एकै भएमा अकस्मात शरीरको तौल बढ्ने हुन्छ । 
– मुटु धेरै धड्किने, एक मिनेटमा एक सयभन्दा धेरैपटक धड्किने, असामान्य मुटुको धड्कन ।
० नर्भस हुने, तनाव लिने र झर्किने ।
० हात र औँलामा समय समयमा कम्पन हुने ।
० पसिना आउने ।
० महिलामा महिनावारी समयमा परिवर्तन ।
० तातो कुराप्रति बढी संवेदनशील ।
० थाइराइड ग्रन्थी सुनिने ।
० थकित हुने र मांशपेशी कमजोर हुने ।
० निदाउन गाह्रो हुने ।
० छाला पातलिने ।

कारण
टक्सिक एडेनोमास ः थाइराइड ग्रन्थीमा गाँठा बन्छन् र थाइराइड हर्मोनलाई प्रभाव पार्न सक्छ । यसले शरीरको केमिकल सन्तुलनलाई बिगार्न थाल्छ । केही भागमा यस्ता धेरै गाँठा हुन्छन् ।

सबएक्युट थाइरोइडाइटिस ः थाइराइडमा हुने जलनले ग्रन्थीबाट धेरै हर्मोन चुहावट हुन थाल्छ, जसले अस्थायी रूपमा हाइपरथाइरोइडिजम् सिर्जना गर्न सक्छ । सामान्यतः यो केही हप्तामा समाप्त हुन सक्छ तर कहिलेकाहीँ महिनौँसम्म पनि भइरहन सक्छ ।
पिट्युटरी ग्रन्थीमा समस्या वा थाइराइडमा क्यान्सर ः कमै मात्रामा भए पनि हाइपरथाइरोइडिजम् यी कारणले पनि हुन सक्छ ।
हाम्रो शरीरमा ऊर्जा उत्पादनका लागि केही मात्रामा थाइराइड हर्मोन चाहिन्छ । हर्मोन उत्पादनमा कमी हुनासाथ शक्तिको मात्रा कम हुन्छ । हाइपोथाइरोइडिजम् हुनुको कारण ः
हासिमोतोको थाइरोइडिटिस ः रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता तलमाथि हुँदा शरीरले थाइराइड तन्तुलाई आक्रमण गर्छ । बिस्तारै तन्तु मर्छ र हर्मोन उत्पादन रोकिन्छ ।
थाइराइड ग्रन्थी हटाउने ः थाइराइड ग्रन्थी शल्यक्रिया गरेर हटाइएको वा केमिकल प्रयोग गरेर नष्ट गरिएको हुन सक्छ ।
आयोडाइडमा अत्यधिक असर पर्नु ः रुघाखोकी र साइनसका औषधि, मुटुको औषधि लगायतले हाम्रो शरीरमा हुने आयोडिनमा अत्यधिक मात्रामा असर पारेको हुन सक्छ । विगतमा पनि थाइराइडको समस्या भएमा हाइपोथाइरोइडिज्मको जोखिम बढ्छ ।
लामो समयसम्म उपचार नगरे हाइपोथाइरोइडिजम्ले कोमामा लैजान सक्छ, जसले निकै घातक अवस्थामा पु¥याउन सक्छ, जसका लागि तत्काल हर्मोन सन्तुलन गर्नुपर्ने हुन्छ । जीवनको प्रारम्भिक उमेरमा थाइराइड हर्मोनको कमीले मानसिक रुपमा अवरोध र शारीरिक रुपमा पुड्को बनाउन सक्छ । त्यसैले अचेल धेरै बालबालिकाको थाइराइडको मात्रा उनीहरु जन्मनासाथ जाँच गरिन्छ । यदि उनीहरुमा हाइपोथाइरोइडिज्म भएमा, उपचार तत्काल सुरु हुन्छ । वयस्कमा जस्तै बालबालिकामा पनि हाइपोथाइरोइडिजम् पिट्युटरी ग्रन्थीमा समस्या भएमा थाइराइड ग्रन्थीले काम नगरेमा वा ग्रन्थी नै नभएमा देखिन सक्छ ।
एजेन्सीको सहयोगमा
Below by bloger

हाइपरथाइरोइडिज्म

एक्कासि धेरै मात्रामा तौल घट्नु।
मुटुको धड्कन तीव्र तथा अनियमित हुनु।
हतास तथा चिट्चिटाहट हुनु।
हातहरू काम्नु।
धेरै पसिना आउनु।
कपालले हाँगा हाल्नु, झुरनिु, झर्नु।
मैनावारी नहुनु वा अल्प मात्रामा हुनु।
पटक-पटक दिसा लाग्नु।
सामान्य र चिसो तापक्रममा पनि बढी गर्मी हुनु।
निन्द्रा नलाग्नु।
सास फेर्न गाह्रो हुनु।
आँखाहरू ठूला देखिनु।
जोर्नीहरू दुख्नु।
कमजोर अनुभव हुनु।
घाँटीमा गलगाँडजस्तै बढ्नु।
- बच्चाहरूमा अध्ययन क्षमतामा ह्रास, बानी व्यवहारमा समस्या देखिनु।
मुटुको रोग भएका प्रौढलाई छाती धेरै दुख्नु, सास फेर्न गाह्रो हुनु।
मांसपेशी विशेष गरी काँध र जाँघ कमजोर हुनु।

हाइपोथाइरोइडिज्म

कपाल र छाला सुक्खा हुनु।
नङहरू टुट्नु/झुरो हुनु।
छाला पहँेलो देखिनु।
अरुचि भए पनि तौल बढ्नु।
सुस्त हुनु।
छाला चिसो हुनु।
चिसो सहन नसक्नु।
थकित र कमजोर हुनु।
स्मरण समस्या, डिप्रेसन तथा एकाग्रतामा कमी हुनु।
कब्जियत हुनु।
महिनावारी अनियमित तथा धेरै हुनु।
त्यसबाहेक घाँटीमा गलगाँडजस्तो बढ्नु, हातखुट्टा, पैताला, मुख तथा आँखामुनि सुन्निनु, स्वर धोद्रो तथा भास्िसएको हुनु, मांसपेशीमा पीडा हुनु, बाउँडिनु, कोलेस्ट्रोल बढ्नु।
बच्चाहरूमा अरुचि, वृद्धिमा ह्रास, जन्डिस, कमजोरी तथा स्मरणशक्तिमा ह्रास हुनु। कुनै कुनै बच्चामा अस्वाभाविक तौल बढ्नु तथा यौवनावस्था ढिलो आउने पनि हुन्छ।